Is het daar nou beter en leuker geworden?
Toen de communisten in Rusland aan het bewind waren, beweerden zij dat een land met dit systeem beter af was dan een land dat geregeerd werd door kapitalisten. Zo kende het communisme onder andere gratis onderwijs en gratis medische verzorging. Werkloosheid was er niet en misdaad kwam nauwelijks voor. Drugsverslaving bestond niet onder het socialisme. Geproduceerd werd er niet om winst te maken, maar om produkten te leveren die men nodig had.
In werkelijkheid ging het heel anders. Althans dat is mijn constatering.
Kort na de val van het communisme was ik met vrienden in Moskou en vernam ik de minder mooie kanten van dat nog na smeulende communistische systeem. Zo vertelde een Russische tolk dat als een Rus een Trabantje wilde kopen, hij dertien jaar op dat pruttelende autootje moest wachten.
We liepen eens over de Arbat, de Kalverstraat van Moskou. Het was een benauwde Moskouse avond. Wat mij opviel was dat die Russen zo chagrijnig keken. We glimlachten naar iedereen, maar ze beantwoordden onze glimlach niet. Pas na de tweede of derde keer dat ik in Rusland was, drong de reden tot mij door: ik was een buitenlander. Ik droeg allesbehalve de laatste mode, maar Russen hebben een fijn ontwikkeld gevoel voor wie buitenlander is en wie van eigen bodem. Door het gezeul met zware tassen vol goedkope levensmiddelen, dag in, dag uit, lopend over grote afstanden, door weer en wind, metro in, metro uit, trappen op en af, zijn de Russische schouders naar voren gaan staan. En door het voortdurend gebrek aan fruit, groente en huidcrêmes is hun gezichtshuid droog, poreus en vaal. Buitenlanders herkennen ze daarom direct, zelfs in een banja, waar elke saunabezoeker toch naakt rondloopt.
We slenterden dus door de Arbat. Aan weerszijden van de straat verkochten kunstenaars hun schilderijen en tekenden portretten van voorbijgangers die voor hen op kleine stoeltjes poseerden. Muzikanten met ontbloot bovenlijf speelden bij de zijstraten. Grote drommen mensen liepen in beide richtingen en verdrongen zich rond al die kunstenaars. Toch vonden we alles kleurloos, armoedig en grijs: op de achtergrond oude verveloze gebouwen met hun afbrokkelende stucwerk, vrouwen met afgetrapte schoenen, grauwe gezichten bij de mannen. Overal sombere ogen. Op straat glimlachte ik daarom niet meer naar voorbijgangers.
Of het beter en leuker is geworden voor de Russische burgers tegenwoordig, betwijfel ik. Poetin regeert het huidige Rusland met harde hand. Dictatuur en gigantische corruptie zijn tegenwoordig onverbrekelijk met elkaar verbonden. Wat gaat er in de toekomst gebeuren met dat grote land?
Ik weet het niet. U wel?
Wurzala