Net als de andere gilden waren schuttersgilden ontstaan in de middeleeuwen. Lid zijn van zo'n gilde was een kwestie van aanzien en geld. In de loop van de tijd werd de landverdedigingstaak van de schutters steeds beperkter. Naarmate de werkelijke functie van de schutterijen meer en meer terug liep, werd het feestelijk vertoon, de 'show', belangrijker. Om met hun glorie te pronken lieten zij hun vendels sinds de zestiende eeuw afbeelden in groepsportretten, die dan werden opgehangen in verenigingsgebouwen.
Zo hielden de kloveniersschutters in Amsterdam sinds 1522 hun feestelijke bijeenkomsten in een toren aan de Amstel. Groot was die toren niet. Daarom besloot men naast de toren een uitbreiding te bouwen. In of kort voor 1638 was de nieuwe aanbouw voltooid. De grote zaal van dat niuwe gebouw werd gedecoreerd met schuttersstukken. Een van die schilderijen was de nachtwacht van Rembrandt. Op dat schuttersstuk is het vendel van Frans Banning Cocq te bewonderen.
Cocq met C - o - c - q . Wie was die man?
Frans Banning Cocq (1605 - 1655) was er een voorbeeld van hoe families in de 16de en 17de eeuw tot grote rijkdom en aanzien konden komen. Zijn vader was als jongen op een schoen en een slof naar Amsterdam gekomen. Hij werd door een apotheker in huis genomen. Later opende hij een apothekerswinkel, trouwde met een dochter uit de aanzienlijke familie Banning. Hun zoon Frans kreeg de achternamen van vader en moeder. Hij ging rechten studeren en werd dr. in de rechten. Frans trouwde een dochter van de Amsterdamse burgemeester Overlander. Hij erfde een een mooi huis in Ilpendam. Hij maakte carrière in het stadsbestuur en werd zelf ook burgemeester van Amsterdam. Hij werd luitenant bij de Kloveniersschutters en klom op tot kapitein.
Dat hij een belangrijk en welgesteld man was, kan men zien op het schilderij de Nachtwacht. Rembrandt heeft het optrekken van wacht uitgebeeld. Als u naar het schilderij kijkt ziet u dat Kapitein Banning Cocq het bevel tot optrekken geeft, de luitenant naast hem ontvangt het en de sergeant geeft het bevel door.
De leden tonen hun dure kleding en kostbare wapens. Ze betaalden veel geld voor hun portret. Veel van die schutters hadden dat geld niet en we weten dus niet hoe zij eruit zagen.
Het lijkt mij leuk om door een beroemde kunstschilder geportretteerd te worden, maar ik heb het geld niet.
U wel?
Wurzala